Laden..
Kom bij ons werken! Bekijk hier onze vacatures. LET OP cadeaukaart actie op facebook is nep!
Japanse esdoorn (Acer)

Esdoorn en Japanse esdoorn (Acer)

De esdoorn is geliefd vanwege zijn prachtige blad, de sierlijke groeiwijze en de vlammende herfstkleuren. Er zijn heel wat varianten voor de tuin, zowel hoge bomen als dwergstruiken voor als je minder ruimte hebt. Vooral bij Japanse esdoorn (Acer palmatum) vind je heel veel prachtige cultivars (gekweekte rassen), de een nog mooier dan de andere. Bijna alle esdoorns hebben bladeren gevormd als een hand. Het blad heeft drie, vijf of zeven punten (lobben). Opvallend zijn de bijzondere bladkleuren. Het blad kan groen, witbont, groengeel, zacht oranje, donker rood of donker bruinpaars zijn. Er zijn ook soorten met een spectaculaire bast op de stam, zoals de slangenhuidesdoorn, met bijna lichtgevende strepen zoals op een slangenhuid.

De esdoorn is een must voor een Japanse tuin, maar ook prachtig op zichzelf, voor een pot of in een heesterborder. In het voorjaar zijn de bladeren bij veel soorten rood getint, in de zomer groen of donker rood. De herfst is het seizoen waarin vooral de Japanse esdoorns de show stelen met vlammende gele, oranje en rode herfstbladeren.

  • Delen: Deel dit artikel:
5 minuten leestijd

De esdoorn (Acer) is een geslacht van bladverliezende struiken en bomen en hoort bij de esdoornfamilie (Aceraceae), Acer wordt ook wel bij de zeepboomfamilie (Sapindaceae) ingedeeld. Er zijn ongeveer 120 soorten, zowel grote straatbomen als sierlijke heesters voor de tuin. Voor de tuin zijn er daarnaast nog honderden cultivars. Veel soorten komen voor in Europa en Noord-Amerika, er zijn ook soorten uit Zuidoost-Azië, China en Japan.

De esdoorn in het kort

Soorten:

Ongeveer 120 soorten en honderden cultivars

Bekendste soorten:

Japanse esdoorn, bolesdoorn, rode esdoorn, Canadese esdoorn, Chinese esdoorn

Bloeiend:

Ja

Bloeiperiode:

Tussen mei en juni

Standplaats:

Halfschaduw

Winterhard:

ja

Groenblijvend:

nee

Snoeien:

Ja, in de zomer (juli-september)

Indian summer en de Esdoorn

In Noord-Amerika kleuren de bossen geel, oranje en rood mede dankzij het blad van esdoorns (maple leaf). Dit wordt wel de ‘Indian Summer’ genoemd. Als het in oktober en november nog warm en droog is lijkt het namelijk nog wel zomer, alleen de schitterende herfstkleuren verraden dat het herfst is. Voor een Indian Summer in jouw tuin mag een Japanse esdoorn dus niet ontbreken! Het blad van de suikeresdoorn (Acer saccharum) siert de vlag van Canada, dit is ook een echte Indian Summer boom.

Esdoorn (Acer)Esdoorn (Acer)

Wat is de groeiwijze en groeisnelheid van de esdoorn?

De groeiwijze van de esdoorn is als een boom of een struik. De Japanse esdoorn kan ook op stam groeien. De bolesdoorn is een bolboom, ook van de veldesdoorn (Acer campestre) is een bolboom verkrijgbaar. De groeisnelheid van de esdoorn hangt heel erg af van de soort. De hoge bomen, zoals de Noorse esdoorn, groeien erg snel. De Japanse esdoorn groeit juist heel langzaam, dat geldt zeker voor de kleine dwergvormen. De Japanse esdoorn is hierdoor ook heel geschikt voor Japanse bonsai kunst.


Welke soorten esdoorns zijn er?

Er zijn zoveel verschillende soorten esdoorns dat er genoeg te kiezen is! Met eigen vormen, groeihoogtes en kleuren is de keus eindeloos. We hebben de meest populaire soorten voor je op een rij gezet.

Veldesdoorn / Spaanse aak (Acer campestre)Veldesdoorn / Spaanse aak (Acer campestre)

Veldesdoorn / Spaanse aak (Acer campestre)

De veldesdoorn is een middelgrote inheemse esdoorn die tot 12 meter hoog kan worden. Hij heeft een gele herfstkleur. Van deze soort is ook een mooie haag te snoeien en je kunt hem zelfs als bolboom en dakboom kopen.


Slangenhuidesdoorn (Acer capillipes)

De Acer capillipes is een bijzondere esdoorn met een bast die grijswitte strepen heeft, net als de huid van een slang. Hij heeft een oranjerode herfstkleur en kan tot 8 meter hoog worden.


Papieresdoorn (Acer griseum)

De Acer griseum of papieresdoorn is een kleine boom met een krullende kastanjebruine bast. Het kleine blad is frisgroen en kleurt fel oranjerood in de herfst. De papieresdoorn kan een hoogte bereiken tot 10 meter.


Japanse esdoorn (Acer japonicum)

De Acer japonicum is meestal een meerstammige struik met handvormig blad dat een fraaie rode herfstkleur krijgt. ‘Aureum’ heeft groengeel blad en bij ‘Aconitifolium’ is het blad mooi ingesneden. Hij groeit tot een hoogte van 8 meter.


Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)

De Japanse esdoorn ‘Trompenburg’ is een wat grotere struik met glanzend roodbruin blad. Hij krijgt een maximale hoogte tot ongeveer 3 meter.

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Atropurpureum’)

De Japanse esdoorn ‘Trompenburg’ is een wat grotere struik met glanzend roodbruin blad. Hij krijgt een maximale hoogte tot ongeveer 3 meter.


Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Dissectum´)

De Acer palmatum ´Dissectum´) heeft frisgroene en fijn ingesneden bladeren en groeit breed uit. Hij krijgt een hoogte tot 150 cm en blijft dus lekker compact.


Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Garnet´)Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Garnet´)

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Garnet´)

De Acer palmatum ´Garnet´ heeft fijn ingesneden roodbruin blad, groeit breed uit tot een hoogte van 100 cm. Hij is daardoor nog wat lager dan de ‘Dissectum’.


Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Trompenburg´)Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Trompenburg´)

Japanse esdoorn (Acer palmatum Trompenburg´)

De Japanse esdoorn ‘Trompenburg’ is een wat grotere struik met glanzend roodbruin blad. Hij krijgt een maximale hoogte tot ongeveer 3 meter.

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Trompenburg´)Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Trompenburg´)

Japanse esdoorn (Acer palmatum ´Trompenburg´)

De Japanse esdoorn ‘Trompenburg’ is een wat grotere struik met glanzend roodbruin blad. Hij krijgt een maximale hoogte tot ongeveer 3 meter.


Bol esdoorn (Acer platanoides´ Globosum´)Bol esdoorn (Acer platanoides´ Globosum´)

Bol esdoorn (Acer platanoides´ Globosum´)

De bolesdoorn is een bolboom, bovenaan de stam groeit een ronde kroon. Deze Acer platanoides´ Globosum´) krijg een gele herfstkleur en groeit tot hoogte van 5 tot 7 meter.


Rode esdoorn (Acer platanoides ´Crimson Sentry´)Rode esdoorn (Acer platanoides ´Crimson Sentry´)

Rode esdoorn (Acer platanoides ´Crimson Sentry´)

De rode esdoorn ´Crimson Sentry´ is een middelgrote boom met roodbruin blad die 8 tot 10 meter hoog kan worden.


Gewone esdoorn / Bergesdoorn (Acer pseudoplatanus)

De gewone esdoorn of Acer pseudoplatanus  is een grote, snel groeiende inheemse boom. Deze soort kan heel oud worden en uiteindelijk wel 40 meter hoog.


Canadese esdoorn (Acer rubrum)

De Canadese esdoorn is een middelgrote boom uit Noord-Oost Amerika krijgt vlammende oranjerode herfsttinten. De Acer rubrum groeit tot een hoogte van 15 meter.


Witte esdoorn / Zilveresdoorn (Acer saccharinum)

De witte of zilveresdoorn is een snel groeiende grote boom met iets afhangende takken en een gele herfstkleur. Hij bereikt een hoogte tot 20 meter.


Japanse esdoorn (Acer shirasawanum ‘Aureum’)Japanse esdoorn (Acer shirasawanum ‘Aureum’)

Japanse esdoorn (Acer shirasawanum ‘Aureum’)

De Acer shirasawanum ‘Aureum’ is een struik met handvormige blad, hij is lichtgroen tot geelgroen van kleur en wordt in de herfst oranjerood. Hoogte tot 3,5 meter.


Chinese Esdoorn (Acer tataricum ssp. ginnala)

De Chinese Esdoorn is een kleine meerstammige boom met glanzend donkergroen blad, in het herfst kleurt het blad rood. De Acer tataricum ssp. ginnala wordt tot 10 meter hoog.


Chinese esdoorn (Acer davidii)

De Acer davidii  is een slangenhuidesdoorn met een gestreepte bast. Deze Chinese esdoorn heeft eivormig blad dat in de herfst schitterend rood verkleurt. Hoogte tot 12 meter.


Meerstammige esdoorns

Meerdere soorten esdoorns zijn als meerstammig te koop, bijvoorbeeld de veldesdoorn (Acer negundo), papieresdoorn (Acer griseum), Japanse esdoorn (Acer japonicum) en de Chinese Esdoorn (Acer tataricum ssp. ginnala). Een rode esdoorn is ook meerstammig te koop. Een meerstammige esdoorn is prachtig in een kleine tuin en ook een sieraad in een grotere tuin, door de vele stammen heeft zo’n boom lager meer ‘body’. De meerstammige struiken of kleine bomen zijn speciaal gekweekt zodat de esdoorn met meerdere stammen uit de grond groeit. Het blad zit bovenaan de stammen. Je kijkt tussen de stammen door zodat de esdoorn het zicht niet wegneemt.


Esdoorns


De Esdoorn vrucht met zaden: de boom met helikoptertjes

In het voorjaar verschijnen aan de esdoorn kleine bloemen, ze vallen niet zo op tussen de bladeren dus meestal wordt gezegd dat de esdoorn niet bloeit. Na de bloei rijpen de vruchten van de esdoorn, die esdoorn zaden zijn net helikoptertjes. Twee zaden zitten tegen elkaar aan met elk een eigen vleugeltje, zo´n gevleugelde nootvrucht heet ook wel samara. Als de helikoptertjes van de boom vallen, tollen ze rond in de wind en vliegen de zaden een heel eind weg. Zo verspreidt de esdoorn heel slim zijn zaden om voor nakomelingen te zorgen. De vruchtjes kun je in het midden splitsen. Maak ze maar eens open om op je neus te plakken, dat ken je vast nog van vroeger!


Welke standplaats is ideaal voor de esdoorn?

Esdoorns kunnen in de volle zon, in de halfschaduw en in de schaduw groeien. Het meest ideaal is halfschaduw, vooral voor de Japanse esdoorn (Acer palmatum) al doet deze het ook goed in de schaduw. Let wel op met zon, want felle zonnestralen kunnen het blad van de Japanse esdoorn verbranden. Hoe groter en donkerder het blad, des te beter kan de Japanse esdoorn tegen volle zon.
Een esdoorn kan goed tegen wind, maar de Japanse esdoorn staat wel het liefst op een wat beschutte plek.
Esdoorn groeien prima in gewone tuingrond. De Japanse esdoorn (Acer palmatum) en de slangenhuidesdoorns hebben wel wat meer wensen op hun lijstje staan, ze verlangen luchtige zure grond en niet al te droog. Verbeter zandgrond met bemeste tuinaarde, rhododendrongrond of bladaarde. Kleigrond en kalkhoudende grond is niet geschikt voor Japanse esdoorns.


Kan de Japanse esdoorn in pot?

Ja, de Japanse esdoorn (Acer palmatum) kan goed in een pot groeien, vooral voor de cultivars die compact groeien. Ook een rode Japanse esdoorn groeit prima in een pot. Kies een ruime pot met gaten in de bodem. Vul de pot met rhododendrongrond. Zet de esdoorn in pot in de halfschaduw of schaduw. Denk er aan dat de aarde in een pot snel kan uitdrogen, geef jouw esdoorn in pot dus regelmatig water. Bij de verzorging van een esdoorn in pot is het belangrijk dat de grond nooit helemaal uitdroogt. Maar de grond moet nu ook weer niet drassig zijn, het water moet goed uit de pot kunnen lopen.

Esdoorn (Acer) in potEsdoorn (Acer) in pot

Is de esdoorn winterhard?

Ja, de esdoorn is prima winterhard. Staat jouw esdoorn in een pot? Dan mag de aarde in de winter niet al te nat zijn want dan bevriest de kluit eerder. Als het heel hard gaat vriezen is een esdoorn in pot wel wat kwetsbaarder. Je kunt de pot inpakken met noppenfolie om de wortels te beschermen. Het jonge blad kan in het voorjaar een tik krijgen van late nachtvorst, maar meestal komt er gelukkig weer snel genoeg mooi fris blad aan je esdoorn.


Is de esdoorn groenblijvend in de winter?

Nee, de esdoorn is niet groenblijvend in de winter. De esdoorn is niet wintergroen, de bladeren vallen in de herfst van de struik of boom en de takken zijn dan kaal. In het voorjaar loopt de esdoorn weer uit.


De esdoorn planten: wanneer en hoe?

Een esdoorn, welke je koopt in een kweekpot, kun je het hele jaar door planten. Stel het planten alleen even uit als het vriest en als de grond erg nat is. Graaf een ruim plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en net zo diep als de hoogte van de kluit. Verbeter de grond met bemeste tuinaarde of bladaarde. De bovenkant van de wortelkluit moet gelijk komen met het niveau van de grond. De plantafstand hangt af van de volwassen breedte van de esdoorn. Acer palmatum ‘Garnet’ bijvoorbeeld kan uiteindelijk 2,5 meter breed worden, dit is dan ook de plantafstand.


Hoe moet je de esdoorn verzorgen?

Water geven

Vooral de Japanse esdoorn groeit graag in iets vochtige grond, geef deze esdoornsoort daarom in warme en droge perioden extra water. Te natte grond is echter slecht voor je Japanse esdoorn, hij houdt zeker niet van natte voeten.

Voeding

Het eerste jaar na planten hoef je niet te mesten. Daarna geef je in het vroege voorjaar een klein beetje tuinmest. De esdoorn vindt het fijn als je elk voorjaar een laagje compost of bladaarde strooit.

Verzorgingsproducten voor je esdoorn


Snoeien van de esdoorn

Of een esdoorn gesnoeid moet worden hangt af van de soort. De Japanse esdoorn hoef je meestal niet te snoeien, omdat deze niet zo snel groeit. Uitdunnen kan wel. Een bolesdoorn kun je beter niet snoeien, esdoorn hagen moet je wel snoeien om de vorm te behouden.

Waarom moet je een esdoorn snoeien?

Een esdoorn hoef je niet per sé te snoeien, maar om een fraai model te houden is het soms toch nodig de esdoorn wat terug te knippen. De Japanse esdoorn groeit langzaam, als je wilt kun je de struik wat uitdunnen, maar vaak ben je juist blij met een zo vol mogelijke boom. Bij de andere soorten is het vooral belangrijk om jonge bomen te begeleiden naar een mooie vorm. Een haag moet je wel jaarlijks snoeien om een strakke vorm te houden.

Hoe vaak en wanneer moet je een esdoorn snoeien?

Je kunt een esdoorn 1 x per jaar wat uitdunnen. De esdoorn kun je het best in de zomer (juli/augustus) snoeien, in september kan het ook nog. Snoei een esdoorn niet aan het eind van de winter of in het voorjaar. Snoeiwonden gaan dan ´bloeden´ omdat de boom of struik in het voorjaar een sterke sapstroom heeft.

Een bolesdoorn kun je om de 3 á 5 jaar snoeien in de periode juli tot september.

Een esdoornhaag snoei je 2 x per jaar, in mei-juni en nog eens in september.

Hoe snoei je een esdoorn?

Bij een Japanse esdoorn snoei je alleen wat dunne takken weg. Zo houdt de struik zijn sierlijke groeiwijze! Knip altijd vlak boven een zijscheutje dat naar buiten wijst. Snoei liever geen dikke takken. Bij jonge esdoorn bomen kun je de onderste takken wegsnoeien (opkronen), zo komt de kroon van de esdoorn uiteindelijk hoger. Zorg bij esdoorn bomen dat de kroon mooi open blijft en takken elkaar niet kruisen.

Een bolesdoorn snoei je niet vaak, maar als je het doet, snoei dan de takken terug tot op 10-15 cm. Zie je takken die helemaal lichtbruin of zelfs bijna wit zijn? Deze takken zijn dood en kun je helemaal wegknippen. Kijk vooral goed naar de vorm van de bolesdoorn als je gaat snoeien!

Een esdoornhaag snoei je in een strakke vorm, die van onder wat breder is dan van boven.

Waarmee snoei je een esdoorn?

Snoei een esdoorn met een scherpe snoeischaar. Dikkere takken snoei je met een snoeizaag. Een esdoornhaag snoei je met een heggenschaar.

Wil je je esdoorn of Japanse esdoorn klein houden?

Wil je een kleine esdoorn? Kies dan een Japanse esdoorn soort die laag blijft, zoals Acer palmatum ´Garnet´. Als je een esdoorn veel gaat snoeien om hem klein te houden wordt de struik er zeker niet mooier op. De soorten esdoorns die uitgroeien tot een grote boom kun je niet door snoeien klein houden.

Snoeigereedschap


Een esdoorn verplaatsen of verplanten?

Een esdoorn kun je verplaatsen of verplanten als de boom of struik nog niet zo lang geleden geplant is. De beste tijd hiervoor is februari/april als de takken nog kaal zijn. Steek de wortelkluit zo ruim mogelijk uit. Verbeter de grond op de nieuwe plek met bemeste tuinaarde of rhododendrongrond en zet de wortelkluit net zo diep als hij op zijn vorige plek stond. Stevig aandrukken. Blijf het eerste jaar water geven, zo krijgt de esdoorn een goede herstart. Is jouw esdoorn al meerdere jaren oud? Dan loop je wel een risico. Bij het verplanten beschadig je vaak te veel wortels, je esdoorn kan het verplanten mogelijk niet overleven.


De (Japanse) esdoorn als Bonsai?

De Japanse esdoorn is prachtig als bonsai, ook van de gewone esdoorn is een bonsai boompje te maken. Zo’n bonsai van een Japanse esdoorn kun je zelf maken van een jonge plant, een esdoorn bonsai is ook kant en klaar te koop. Bonsai is een kunst en je moet er veel geduld voor hebben. Een Bonsai boompje van de Japanse esdoorn is de moeite echter wel waard!


Japanse esdoorn stekken?

Een Japanse esdoorn kun je stekken, maar dit is niet heel makkelijk. Je kunt het wel proberen natuurlijk! Hoe stek je nu een Japanse esdoorn? Knip een stekje van de top van een tak, ongeveer 25 cm lang. Kies een jonge tak die vorig jaar gegroeid is. Verwijder het onderste bladeren, snij het takje met een scherp mesje schuin af en doop het in stekpoeder. Vul een potje met licht vochtige stekgrond en steek de Japanse esdoorn stek hier in. Dek af met een plastic zakje en geef af en toe een beetje water. Je kunt de Japanse esdoorn ook stekken op water. De beste tijd om stekken van je Japanse esdoorn te nemen is het voorjaar.

Makkelijker is het om de Japanse esdoorn te vermeerderen door afleggen. Hierbij buig je een soepele tak naar de grond. Maak op de plek waar de tak de grond raakt een klein sneetje, duw de tak in de grond en leg er een steen op. Zorg voor losse, licht vochtige grond en hopelijk gaan er bij het sneetje worteltjes groeien. Als er flink wat wortels gegroeid zijn, kun je de tak van de moederplant afknippen en verder opkweken. De beste tijd voor afleggen is de herfst of het vroege voorjaar.


Welke Esdoorn ziektes zijn er?

Verwelkingsziekte

De esdoorn kan last hebben van de verwelkingsziekte, dit komt door een schimmel in de grond (Verticillium). De takken verwelken hierdoor van boven naar beneden en soms sterven ze helemaal af. Je kunt de verwelkingziekte voorkomen door te zorgen voor zeer luchtige grond die nooit helemaal uitdroogt maar ook niet te nat is.

Bloedingsziekte

De bloedingsziekte kan optreden bij de esdoorn, er komt dan donker gekleurd sap uit de bast. Helaas is hier niet veel aan te doen. Iets anders is het bloeden van snoeiwonden. Door snoeien in het voorjaar kunnen de snoeiwonden gaan bloeden: het plantensap stroomt eruit. Snoei daarom nooit in het voorjaar of in de late winter, maar altijd in de zomer.

Roetschorsziekte

De esdoorn kan aangetast worden door een schimmel en roetschorsziekte krijgen. De schimmel kan in de schors komen via (snoei)wonden. Op de bast van de stam en de takken verschijnen bruine of zwarte schimmelplekken en de bast laat los. Helaas is hier niet veel tegen te doen.


Wat is er aan de hand met mijn esdoorn?

Witte vlekken op je Japanse esdoorn?

Op de bladeren van de Japanse esdoorn kunnen witte vlekken voorkomen, ze worden veroorzaakt door een schimmel (meeldauw). Door jaarlijks een laag compost te strooien, verbeter je de groeiplaats van je Japanse esdoorn en is er minder kans op schimmelziekten. Haal geïnfecteerd blad voorzichtig weg en zorg voor een sterke plant zodat hij zelf kan herstellen. Lees hier alles over meeldauw bestrijden.

Zwarte vlekken op je Japanse esdoorn?

Op de takken van de Japanse esdoorn kunnen zwarte vlekken voorkomen. Dit komt door een schimmel. Meestal is de grond rond de wortels dan te nat. Zorg voor een betere afwatering zodat de grond droger wordt. Snoei de aangetaste takken weg en verwijder alle aangetaste takken en bladeren. Ontsmet je snoeischaar met alcohol, zo voorkom je dat de schimmel zich verspreidt, want die is erg besmettelijk.

Verschrompeld blad aan je esdoorn?

Het blad van de Japanse esdoorn kan verschrompelen, dit komt door te veel zon. Door de felle zonnestralen kunnen de bladeren verbranden. Soms worden alleen de punten van het blad bruin. Verschrompeld blad in het voorjaar kan komen door vorst en koude wind. Bescherm de esdoorn tijdelijk door er vliesdoek overheen te leggen. Gelukkig is verschrompeld blad niet zo erg voor jouw esdoorn, er komen weer nieuwe blaadjes aan de takken.

Luizen in je Japanse esdoorn?

In het voorjaar kan het voorkomen dat er luizen op de jonge blaadjes zitten. Meestal heeft de esdoorn niet zoveel last van de luizen. Je kunt de luizen met een stevige broes uit je tuinslang van het blad spoelen. Wil je meer weten over het bestrijden van deze lastige beestjes? Lees dan onze blog over het bestrijden van bladluis.

 

Symptoom Oorzaak Wat te doen
Witte vlekken Schimmel (meeldauw) Afwatering verbeteren, aangetaste delen verwijderen
Zwarte vlekken Schimmel Afwatering verbeteren, aangetaste delen verwijderen
Verschrompeld blad Te veel zon, vorst In de halfschaduw plaatsen, tegen vorst beschermen met vliesdoek

De esdoorn bij jou thuis

Deel jouw esdoorn met #intratuin en zie hem hier terug! Lees meer.


Reacties (0)
GEEF EEN REACTIE
Back to top